Tính bảo thủ

TÍNH BẢO THỦ

 Tính bảo thủ hiểu theo ngôn từ thì là bảo vệ và cố thủ, nghĩa của từ bảo thủ là không chịu thay đổi, cập nhật đổi mới dù biết điều đó là lạc hậu, tác dụng thấp hoặc bất hợp lý nhưng vẫn bảo vệ và tiếp tục duy trì trạng thái đó, thậm chí phủ nhận những thứ được cho là tốt đẹp hơn. Một nghĩa khác được hiểu là gìn giữ, duy trì nguyên trạng như ta cất đi một kỷ vật, hoặc giữ lại những thứ mình yêu thích đã cũ nhưng không còn sử dụng nữa, hoặc giữ lại mối quan hệ từ quá khứ không còn tốt đẹp như xưa, thậm chí kìm hãm, gây cản trở, hoặc làm ta lo lắng, phiền muộn. Nếu có tính bảo thủ ta thường hay nghĩ về quá khứ, giành nhiều thời gian để hồi tưởng những gì đã qua hơn là tập trung vào hiện tại. Tính bảo thủ được nhận định là tiêu cực nhiều hơn là tích cực.

Nguyên nhân nào tạo ra bảo thủ? Yếu đuối có phải là nguyên nhân? Yếu thì sợ ra gió mà, sợ bị những thứ bên ngoài ùa vào xâm chiếm không gian nhỏ nhoi của mình, sợ bị thời gian làm phôi phai những ấn tượng quá sâu nặng để lại trong tâm tưởng? Yếu thì cần an toàn, cần bảo vệ. Nguyên nhân nữa có phải ta đã quá kỳ công dồn hết tâm lực với thời gian dài cho những điều ta đã tạo ra, nó đã lấy hết mọi năng lượng trong ta? Ta không muốn mất đi những cảm giác sướng khổ cùng nó? Nguyên nhân khác là tin đó là thứ duy nhất là quan trọng, những thứ còn lại không quan trọng? Nguyên nhân khác là không tin tất cả những gì khác ngoài những gì bản thân đang nắm giữ. Nguyên nhân từ niềm tin hạn chế, sau nhiều lần hành động gặp thất bại liên tiếp, không tin vào năng lực của bản thân có thể thay đổi. Nguyên nhân khác là sự biếng nhác, ỉ lại do ở lâu trong môi trường được bao bọc, bao cấp, che chở quá mức làm mất hết năng lực kháng cự với các biến đổi liên tục đang diễn ra. Nguyên nhân khác là bị tổn thương nặng sau một biến cố lớn làm sụp đổ hoàn toàn tinh thần, thể chất. Nguyên nhân từ việc bị bỏ rơi trong thời gian dài liên tục, bị công kích quá nhiều, cứ thò ra là bị tấn công, mất tương tác, mất kết nối với người thân, với hiện tại. Tổng kết các nguyên nhân thì sẽ thấy ở thế thủ, yếu về thể lực, yếu tinh thần, yếu trí tuệ, yếu kinh nghiệm.

 Để thoát ra khỏi thế thủ thì cần cải tạo lại các thành phần yếu trên, thay đổi môi trường mới, thay bối cảnh, ta cần mạnh dạn nhìn thẳng vào sự thật, mở lòng ra với chính ta đã, tự cho mình một số quyền cảm nhận, ta cần tiếp xúc với những người hiểu ta để họ nâng đỡ, trợ lực, tạm tránh những người liên tục công kích, chế giễu. Ta cần nạp vào niềm tin mới từ những người Thầy ta yêu quí, tự cho mình nếm thử các cảm nhận, trải nghiệm mới, cứ thử đi đã xem nó thế nào và tự so sánh sau vài lần khác nhau nữa, đừng vội kết luận ngay, nếu thấy nó hay thì hãy nạp vào và cái cũ hư sẽ bị thay chỗ. Tính bảo thủ cần hiểu thêm một nghĩa nữa là bảo vệ chính kiến, quan điểm chủ quan cá nhân. Cái tôi lớn cũng là nhân tạo ra bảo thủ, coi mình luôn đúng, coi mình là trên hết, chỉ thay đổi khi kết quả hoặc hậu quả đủ lớn đã xảy ra, mọi lời khuyên trước đó không có ý nghĩa. Có cách thay đổi là chỉ ra quả nhỏ xảy ra trước, khi số lần các quả nhỏ hỏng liên tiếp đã xảy ra thì hỏi tiếp ta có nên tiếp tục nữa chăng? Tự ta sẽ biết nếu cứ tiếp tục thì Quả gì sẽ đến. Ví dụ con có tật để chiếc ly gần mép bàn, khuyên mấy lần để vào trong con không nghe, còn chống chế và biện giải là con để thế quen rồi có sao đâu? Ta vờ vô tình tác động vào chiếc bàn làm cho chiếc ly chao đảo trong khi có mặt con ở đó, thấy chiếc ly sắp rớt con sẽ giữ lại, lúc đó ta hỏi con còn muốn để như vậy nữa chứ? Bảo thủ do định kiến, nội kết cá nhân thường xảy ra với người thân hoặc đồng nghiệp, ta không ưa họ thì cái gì của người khác đưa đến ta cũng từ chối để chối trả cho bõ ghét. Trường hợp này một bên hạ thấp cái tôi của mình xuống và thành khẩn xin sám hối cho những lỗi lầm đã gây ra và làm mới để xóa gỡ định kiến và nội kết tích lũy điểm xấu quá khứ. Bảo thủ có tính bảo vệ.

Trong tổ chức nếu có người bảo thủ thì cũng cần quan sát lại môi trường của tổ chức có cản trở hoặc kìm hãm phát triển của những thành viên trong đó, nếu có hãy thay đổi. Vạn vật luôn chuyển động không ngừng, ta cần nhận thức rõ điều này, nếu tự vây hãm trói buộc mình nghĩa là cản trở quá trình phát triển tự nhiên, tự hại mình, dừng lại là để tạm nghỉ ngơi rồi quan sát lại, nếu cố thủ ta sẽ bị mắc kẹt tạo khoảng cách với xã hội, rồi mất tự tin. Không vội vàng phán xét, chỉ cần hiểu và thay đổi mọi thứ sẽ tốt đẹp trở lại.