Tính sao chép, bắt chước

TÍNH SAO CHÉP, BẮT CHƯỚC.

Tính sao chép là cách thức tiếp nhận thông tin nguyên bản từ bên ngoài vào, hiểu cách khác là bắt chước, làm giống như phiên bản gốc.

 Trong cuộc sống ta thấy hoạt động sao chép là hoạt động phổ biến diễn ra mọi lúc mọi nơi, bao trùm toàn bộ nhiều lĩnh vực trong cuộc sống. Hoạt động sao chép ngày càng phát triển mạnh nhờ có máy móc, công nghệ kết nối. Nhờ có sao chép nhân bản mà những phát minh tiến bộ khoa học được phổ biến, ứng dụng rộng rãi, làm cho cuốc sống thuận tiện, dễ chịu hơn. Học tập là hoạt động sao chép, nhân bản kiến thức từ một nguồn kiến thức truyền đến nhiều người, từ thế hệ này qua thế hệ tiếp nối. Sao chép trong sản xuất từ một mẫu sản phẩm được sáng chế, thiết kế, chế tạo, làm mẫu rồi sản xuất hàng loạt, sao chép nhân bản giống…vv. Phát minh khoa học cũng là một hoạt động sao chép từ tự nhiên. Con người khám phá tìm hiểu các quy luật hình thành, vận động của vật chất, hiện tượng trong tự nhiên rồi đem ra ứng dụng với chủ ý của con người để giải quyết vấn đề đang cần đến.

Tính sao chép có sao chép nguyên mẫu và sao chép có chọn lọc. Sao chép nguyên mẫu là ta tiếp nhận toàn bộ những thuộc tính của đối tượng được sao chép. Sao chép có chọn lọc là tiếp nhận một số thuộc tính phù hợp nhất định, không sao chép toàn bộ. Trong học tập ở giai đoạn đầu ta cần có sao chép nguyên mẫu, tiếp nhận toàn bộ những kiến thức, thông tin từ người thầy, từ giáo trình đã có, tuân thủ những hướng dẫn, những kinh nghiệm của người đi trước. Khi đạt được một nền tảng kiến thức nhất định ta lại có cách sao chép có chọn lọc. Sao chép nguyên mẫu phù hợp khi bộ não còn nhiều chỗ trống, chưa có khái niệm, chưa có tiêu chuẩn để phân loại. Tuổi sơ sinh, mẫu giáo và thiếu niên là giai đoạn tiếp nhận sao chép nguyên mẫu, ở những tuổi lớn hơn trẻ bắt đầu có sự chọn lọc. Gia đình và giáo dục mầm non và tiểu học là nhân tố có ảnh hưởng lớn, chi phối đến trẻ vì đây là quá trình sao chép nguyên mẫu. Quan sát trẻ nhỏ có thể thấy môi trường giáo dục trong gia đình tại thời điểm đó. Đứa trẻ như một tấm gương phản chiếu môi trường nó đang sinh sống. Giai đoạn trẻ nhỏ gia đình cần thận trọng cải tạo, xây dựng môi trường sống tích cực để có ảnh hưởng sao chép tốt sang con cái. Đón chào một sinh linh cũng đồng nghĩa là gia đình cần thay đổi cải tạo môi trường mới đầy hòa khí, ấm áp, thân thiện.

Sao chép có chọn lọc chỉ nhận vào những thuộc tính phù hợp hoặc những thuộc tính chưa có sẵn bện trong. Sao chép từng phần là chỉ tiếp nhận một số thuộc tính phù hợp, cần thiết sau khi đã được nhận diện và có kiểm soát. Vào giai đoạn não trái phát triển sẽ hình thành lưới lọc tiếp nhận bởi hệ thống những quan điểm, những ý niệm ngày càng rõ ràng hơn. Trẻ 4 tuổi trở nên đã có sự phân biệt, từ chối một số yêu cầu của người lớn, càng lớn tuổi hơn hệ thống lưới lọc tiếp nhận sao chép càng trở lên tinh vi, khắt khe hơn.

Người trưởng thành cần thận trọng với sao chép nguyên mẫu, không nên bắt chước người khác 100%, người khác thành công với công thức của họ nhưng khi ta áp dụng lại không đạt được kết quả như vậy. Cùng công thức nhưng đối tượng áp dụng không giống nhau, thời gian, không gian, bối cảnh không giống nhau, mọi yếu tố đã thay đổi, thế giới luôn vận động không ngừng, ta cần học cách sao chép có tính phù hợp. Phù hợp với hoàn cảnh của ta, phù hợp với thời điểm vận dụng… phù hợp với địa điểm. Chính cơ thể của chúng ta có cơ chế tiếp nhận có chọn lọc, không dễ dàng lắp ghép bộ phận cùng chức năng của người này cho người kia, nếu ghép được cần có điều kiện bổ sung như thuốc chống thải ghép trong suốt thời gian tồn tại. Tại sao ta lại muốn sao chép nguyên mẫu? Vì ta ưa nhàn hạ, không chịu tự suy ngẫm, chỉ muốn đạt được kết quả mà không tốn nhiều năng lượng. Vì ta sợ sai, cứ làm giống y nguyên cho chắc ăn, nếu có sai là người khác sai chứ không phải ta. Vì ta muốn nó rẻ, chỉ cần nhân bản, dập khuôn, không tốn công thiết kế, chế tạo mới. Vì ta nghĩ số đông là đúng, sợ số đông miệt thị, xa lánh? Ta làm khác số đông sẽ bị coi là lập dị, bất thường? Vì hiểu biết của ta có hạn chế, ta chưa có chọn lựa nào khác tốt hơn? Sao chép nguyên mẫu khi lạm dụng quá mức sẽ làm mất đi tính tự chủ, tính độc lập và tính sáng tạo, sao chép nguyên mẫu có độ bền vững thường là yếu, chỉ là tạm thời, vì bạn sao chép được, người khác cũng sẽ sao chép được.

 Sao chép nguyên mẫu khó tạo ra được sự thay đổi tiến bộ có tính cách mạng, chỉ biết sao chép nguyên mẫu sẽ làm thui chột năng lực tự có bên trong, sẽ tạo ra lý do dựa dẫm, đổ lỗi. Khi có một biến cố bất thường, hoặc gặp những nhân tố mới xuất hiện, không có sẵn như ta vẫn sao chép, ta sẽ lúng túng, không tự làm chủ được, ta sẽ mất kiểm soát. Trong đạo Bụt có trích đoạn trước khi xuất thế, các đệ tự lo lắng không biết nương tựa vào đâu, Bụt nói với các đệ tử “Các ông hãy quay về nương tựa nơi chính mình, không ai khác, tự mình đốt đuốc lên mà đi”. Mỗi con người là một tổ hợp hoàn thiện có tính riêng có, quay vào bên trong để tự hoàn thiện hơn là sao chụp, bắt chước nguyên mẫu ở bên ngoài. Người có tính sao chép nguyên mẫu cần học cách tạo ra lưới lọc có kiểm soát, cụ thể cần quay vào bên trong nhận diện được bản thân, xác định rõ giữa thích và cần, tố chất có sẵn bên trong của mình là gì? Điều gì là phù hợp, điều gì là chưa phù hợp? Kiểm nghiệm lại lịch sử quá khứ để suy xét thực tế đã từng trải. Xây dựng những nguyên tắc, kỷ luật cho bản thân, xác định các gianh giới phù hợp, không phù hợp. Xây dựng niềm tin hướng đến, những gì phù hợp, cộng sinh cho mục tiêu hướng đến thì nhận, những gì không phù hợp thì mạnh mẽ cắt bỏ. Cần được khai vấn với người thầy đồng hành. Lợi cho cá nhân nhưng không hại người khác, lợi cho mình và cùng nhiều người? Lợi mình mà hại người – từ chối? Hại mình và hại người – từ chối? Lợi trước hại sau – chừ chối. Thiệt trước mà được sau - chấp nhận, Lành ít, rủi nhiều – từ chối, Không rõ ràng – không nhận, tìm hiểu thêm vv…